O pasado xoves 6 de xullo ás 20:00 inaugurouse “Mala herba nunca morre”, a mostra colectiva coa que Sonia Armada, María Castillejo, Ana Crujeiras, Daniel Muíños, Antón Taboada e Sofía Vera conquistaban a trastenda de A Cesta Verde para expoñer a súa obra.  Foi unha inauguración especial e orixinal, cun público comprometido e un ambiente moi agradable.

No baixo do número 24 da rúa Monasterio de Caaveiro (A Coruña) está A Cesta Verde, unha tenda de comercio local que vende produtos ecolóxicos. Durante case un mes será tamén unha galería, servindo como o contedor onde estes seis artistas novos exhiban a súa obra. Sonia, María, Ana, Daniel, Antón e Sofía conectaron na Fundación CIEC e, frustrados coa situación tan complicada que presenta o panorama artístico, decidiron crear un proxecto expositivo diferente baseado no modelo das galerías Pop-Up. Xuntáronse no “revolto artístico” Pop-Up Galicia para autocomisariar esta mostra reivindicativa que funciona como un exercicio político de supervivencia artística.

Ao entrar na sala atopámonos primeiro coa obra de Antón Taboada, feita expresamente para esta exposición. Antón naceu en Santiago e estudou Bioloxía, sendo autodidacta na súa formación artística ata o 2016, cando cursou o Mestrado de Obra Gráfica do CIEC, que finalizou dous anos despois. A confluencia entre esas dúas paixóns levouno a traballar na ilustración científica para publicacións da USC, a UDC e o CSIC. Ten participado en exposicións individuais e colectivas e escribiu durante unha década recensións de Arte para El Correo Gallego. Conta o seguinte sobre o seu traballo:

Do mesmo xeito que a miña traxectoria vital semella trazar percorridos circulares en torno ós mesmos intereses e lugares, a miña obra orbita ante os mesmos temas volvendo cíclicamente para atopar que as mesmas preguntas de sempre mudan de sentido. A soidade e a incomunicación actúan como combustible para fuxir introspectivamente dos pequenos abismos cotiás cara o paraíso perdido da inocencia infantil é o salvaxe da natureza. Alí un se decata de que os medos dos nenos quizais non eran tan terribles e toca volver ás néboas do presente traendo algo de esperanza e tamén extrañeza nas alfaias da memoria e a imaxinación.

Para “Mala herba nunca morre” pretendía inicialmente facer litografía en honor ao CIEC, lugar onde comezou todo, pero non foi posible por incompatibilidades horarias. Decidiu entón xogar un pouco e empregar directamente sobre o papel a técnica que ía empregar sobre as pedras: o estarcido. Taboada levou as follas de acanto cheas de volutas tan características dos adornos barrocos aos produtos comestibles: berzas, grelos e rúcula. O resultado son trece imaxes con detalles fluorescentes que comparten a idea da mostra e do manifesto detrás dela cun ton máis humorístico, reivindicando desde o xogo.

Despois do grupo de Taboada aparecen as obras de Daniel Muíños, coruñés cunha inquedanza artística latente desde a infancia que creceu intervindo os cadros do seu pai. Durante a adolescencia iniciou o seu camiño como artista profesional, aprendendo do seu pai e formándose en diferentes cursos ao longo da xeografía española. Fixo o Mestrado de Gravado do CIEC e actualmente compaxina a súa vocación artística cos seus estudos de Psicoloxía, investigando os camiños que unen a ambas disciplinas.

Na súa obra xunta a natureza e o abandono, resultando en paisaxes envoltas en sombras que serven como metáfora da soidade das persoas. O seu obxectivo é plasmar un contraste entre luces e sombras co que representar dúas forzas humanas en loita: o amor ou esperanza fronte a soidade. Para esta exposición escolleu as pezas que considerou que eran máis coherentes co manifesto colectivo. Muíños establece unha comparativa entre a desvalorización da arte e a do comercio local coa nosa relación coa natureza. El, que traballa principalmente co verde nun esforzo por representar as variacións de tonalidades verdosas das paisaxes galegas, expón nesta ocasión obras que pasan do tranquilo verde a unha viveza e vibración de cor case psicodélica. Xon ese xiro busca representar “a maxia da nosa terra, pero tamén a resiliencia e o espírito dos artistas”.

Esta primeira parede remata coa obra de María Castillejo, unha barcelonesa que non lembra cando comezou a garabatear, pero sabe con certeza que desde entón non parou. Os seus intereses artísticos baséanse principalmente -aínda que non sempre- na condición humana, os relatos históricos e a procura quimérica da natureza das cousas. No 2016 titulouse como Técnica en Artes Aplicadas á escultura entre Barcelona e Milano, e no 202o como graduada en Belas Artes. Un ano despois cursou un módulo de Mestrado en Obra Gráfica no CIEC, desenvolvendo a súa actividade no campo da gráfica pero sen abandonar nunca a escultura e todo o relacionado co traballo de obradoiro.

En “Mala herba nunca morre” exhibe oito pezas pertencentes a diferentes series, pero creadas na súa maioría especificamente para esta mostra, na que se expoñen xuntas coa pretensión de articular un discurso ao redor do sacrificio, ao amor e ao desexo. Castillejo ensina as diferentes disciplinas coas que traballa e fai que dialoguen entre elas e co exterior. Por un lado, relaciónanse coas obras do resto de artistas por ese predominio do verde que caracteriza á exposición. Por outro, inician conversas entre os asistentes que se achegan con curiosidade a observar ese corazón de espuma, cola e viño; se preguntan pola serigrafía das bragas que rezan “Memento Mori” e ven o seu reflexo distorsionado na barra de “Atomic Gloss”. A mín, que tanto me gusta todo o relacionado co textil, chamoume especialmente a atención “Carpet Diry/Moment homodí”, a moqueta rapada que recorda o inevitable paso do tempo contrastando a crueldade da morte coa suavidade da alfombra.

A parede do fondo comeza coa obra de Ana Crujeiras, unha galega que afirma que “unha dedícase a arte as veces e simplemente, porque é o único que ten sentido”. Buscar ese sentido leva a Ana a practicar diferentes disciplinas, como o grabado, a pintura, o debuxo, a foto e a performance. Levouna a estudar Belas Artes e pode que a leve á música, pero iso está por ver. Déixase levar pola inspiración e polo vento e investiga os lugares aos que chega. Cursou o Mestrado de Estampación e Obra Gráfica do CIEC e agora cursa outro en Santiago que a ten buscando no pasado os obradoiros de gravado. Ana busca e flúe pero tamén reivindica, de aí que escribira o manifesto que leva “Mala herba nunca morre” por bandeira e que o compartira co público o día da inauguración coa calma e a certeza de dicir o que se sinte.

Crujeiras non mencionou a poesía nas súas disciplinas, pero claramente ten bastante de poeta, como demostran as pezas cargadas de metáforas que penduran da parede da trastenda de A Cesta Verde. Para esta mostra seleccionou catro obras que escolleu pola relación natural coa terra e a propia froitería, combinando nunha sorte de tetramorfos a esencia do seu traballo: a natureza e o simbolismo. A artista emprega animais para transmitir emocións, sensacións e historias, e fai uso de elementos simbólicos para traducir en metáforas o mundo que a rodea. Aquí atopamos un ouroboro como símbolo de ciclicidade e movemento e o nacemento dunha loba que emerxe do ovo que defende e protexe a serpe. Con isto, ensina retazos dunha historia que non nos conta, abrindo unha pequena xanela pero quitando o volume, para que sexa o espectador o que imaxine e narre a relación entre os elementos. A imaxe máis pequena -a da loba correndo- é, ao meu parecer, a de máis peso, cun movemento e unha presencia fascinantes, conseguindo con negro sobre branco transmitir velocidade, liberdade e decisión.

Acompañando a Ana aparece Sofía Vera cunha gran explosión de cor. Esta marplatense sempre tivo unha imaxinación desbordante, polo que xa de pequena comezou a ir a clases de cerámica e debuxo, aprendendo pronto a diferencia entre as actividades fantasiosas e as obrigas do mundo (inicialmente o colexio, máis adiante o traballo). Sofía é consciente da seriedade que caracteriza ao mundo da arte en particular e ao mundo en xeral, pero aposta por manter a maxia protexendo as cousas simples e inmensas, como os amigos, a familia, os paseos, os animais, bailar e sudar, debuxar, regalar, etc. Viviu en Barcelona, Galicia, Bilbao, Buenos Aires e viviu todos eses lugares coa mesma paixón coa que fai todo. Ao igual queo resto de compañeiros da mostra, estudou no CIEC en Betanzos e desfrutou cada segundo do proceso. É case titulada en Grabado e Arte Impreso a falta dun traballo final que aínda non está feito, en parte porque agora mesmo está ocupada explorando os cómics. Resume “Mala herba nunca morre” como “FIESTA DE OBRAS EN UNA SALA SECRETA DETRÁS DE LA FRUTERÍA DE LA MAMÁ DE DANI”, e ese entusiasmo -que é a súa esencia- enche o seu sorriso, a súa obra e todo o ambiente.

Mantendo ese espírito de ledicia e xogo trae á exposición “After Worke Producciones”, uha productora de eventos que é tamén sello editorial e compañía teatral, e quen sabe se será algo mais. Esta proposta responde á necesidade de agrupar diferentes manifestacións artísticas, creacións e prácticas sociais/festivas/estéticas inagrupables nas coñecidas disciplinas: regalos con lazos personalizados, revista de fotos sobre acción e retrato, edicións do Bingo de Domingo… Esta empresa pantasma respalda absolutamente calquera cousa que Vera queira crear. Nesta ocasión a artista coloca unha instalación escenario cunha nova edición de 30 exemplares dunha revista de fotos e nomes “Dime qué nombre tienes y te diré qué fruta eres”, xuntando con froitas máis de 150 nomes que animan ao público a atopar a súa versión vexetal. Vera leva a festa e a celebración a esta mostra, propoñendo que reivindicación e confeti non sexan conceptos excluíntes.

A última das artistas desta mostra é Sonia Armadas, coruñesa que non puido estar presente na inauguración porque actualmente reside en Roma, onde traballa como xestora cultural. Armadas define a súa intensa relación co mundo artístico como caótica e continua, mencionando nas súas idas e vindas por eses camiños a pintura, o grabado, a performance, a investigación, a xestión, os frescos, a vida persoal, as persoas, o xogar e o fogar. Atopa na Arte inspiración, refuxio e traballo, sentindo por ela un profundo respecto e tamén un cariño inmenso, como a unha gran amizade.

A relación que establece entre as pezas seleccionadas para esta mostra e o proxecto expositivo son bastante conceptuais: partir do raíz, medrar entre o asfalto, construír dende a problemática, medrar xuntas, conversas materiais, natureza e impactos. A primeira obra é “Quen está detrás do refrán? I”, unha escultura pictórica sobre baldosa empregando enfoscado de gesso, revocado pigmentado de cal sin tamizar, esgrafiado e pintura de cal. A peza reflexiona sobre o coñecido proverbio “una de cal y una de arena -hacen la mezcla buena -” presentándonos unha figura que sostén unha pala na man. Armadas delibera sobre o cambio do marco temporal e destaca como o paso do tempo acaba modificando o significado desconectándonos de maneira orgánica das persoas/culturas que desenvolveron a súa orixe. Esta obra pertence a unha serie que a artista configura como “un nuevo-viejoposible significante de proverbio. Partiendo de la masa fundacional del mortero de cal, la obra reflexiona sobre aquellos procesos y personas desconocidas que están insertos en las palabras del dicho”.

Despois desta persoa sen rostro pero con moito relato aparece o “Baile de improntas en jarrones borderline y flores atardecer rojo salón. Oda a amistades únicas”, unha serie de cinco pezas feitas con aguafuerte, aguatinta, barniz brando e chiné collé que falan dunha experiencia persoal da artista. A alegría tras un período de enfermidade materializada nun xarrón, que se converte na iconografía dunha etapa doce e amarga desde unha habitación de Madrid á que chegaban as apertas na distancia das súas amizades. A reflexión sobre este obxecto xunta o vermello madrileño co verde galego, creando distintas tonalidades dun violeta contraste atardecer.

Por último, nun ton poético e local aparece “Topofilia dun anaco de chuvia”, un lenzo traballado con carboncillo e acrílico resultado dun xogo entre amigas un día de diluvio en Soutomaior. A aventura de saír a pintar con esas condicións climáticas adversas levounas a separarse para atopar refuxio e lugar de traballo. Agocháronse en diferentes lugares con tres obxectivos claros: non enfermar, traballar co acrílico e desfrutar. O pequeno arbusto que acolleu a Sonia converteuse no protagonista desta obra, que lle debe o seu nome á relación sentimental cun espazo que, por consecuencia, promove o seu coidado e compromiso (topofilia: topos-lugar, philon-relación, asociación). Armadas sabe que non tería rematado nese arbusto se non fora pola choiva, e honrou o refuxio que lle ofreceu capturando con detalle a súa esencia.

No centro do espazo, darredor dun piar, descansaban dúas obras conxuntas que resumen, presentan e pechan “Mala herba nunca morre”. Rompendo co branco das paredes, teito e chan da estancia, aparece o marrón da terra e o verde das plantas. En efecto, estes seis artistas levaron decenas de malas herbas ao local, permitindo aos asistentes levar un anaco da mostra aos seus fogares. Cultivaron con cariño estas malas herbas nos seus fogares, coidándoas nos meses que precederon á inauguración co obxectivo de medrar entre o asfalto de cada man allea, a modo de metáfora visual e lugar local de encontros presentes e futuros.

No piar, sobre unha balda, repousan media ducia de botellas de vidro verde cunha tetina na boca. Seis biberóns que os representan como artistas novos, aínda algo verdes e, nalgúns casos,  concienciadamente abstémicos no mundo das artes. Este revolto artístico asegura que “Somos verdes, somos xoves, somos contradicións, somos mala herba e non morremos! Mala herba nunca morre! Somos novas, mais moi riquiñas e en loita!” Non serei eu quen diga o contrario, achegádevos a comprobalo por vós mesmos.