“Endless Game”, exposición individual de Diego Cabezas na galería Dupla.

Diego Cabezas é un escultor coruñés que levaba darredor dunha década vivindo en Barcelona mentres a súa obra viaxa por todo o mundo. Recentemente regresou á cidade de cristal e Lucía, a directora de Dupla, non quixo deixar pasar a oportunidade. Esta mostra é coma ver un arco da vella de noite, un evento especial que só pode producirse cando cada elemento está na posición precisa. Diego está na Coruña, ten obra para expoñer (case nunca ten pezas no estudo, sempre están camiño a un novo fogar) e Lucía ten Dupla lista para acoller o evento. Ver unha peza de Cabezas en directo é tan difícil como máxico, ver unha decena delas é practicamente un soño.

Todo comeza coa danza do pilot sobre o papel. Diego debuxa libremente bocetos que despois convirte en esculturas. As mesmas liñas que se deslizan e reviran polas follas das súas libretas álzanse en ferro fundido para rachar co aire e xogar coa luz e a sombra. Co paso da tinta ao metal os escultóricos debuxos de Cabezas atopan o eco no aire, que reproduce e reinterpreta a súa figura desde ángulos caprichosos e impredecibles.

Contoume Diego que xa na escola enchía as marxes dos cadernos de clase. Esas mans que tiñan que copiar dictados, escribir resumos e resolver contas evadíanse dos seus deberes trazando personaxes que pertencían ao mundo interior do artista, estranxeiros ao currículo académico. Cando a actividade das marxes pasou a ocupar o total da folla quedou claro onde estaba o lugar de Cabezas. Matriculouse en Escultura na Escola de Arte Superior de Deseño Pablo Picasso, consciente de que as súas mans precisaban traballar o material, palpalo, moldealo.

Lembra que nos seus primeiros contactos coa soldadura sentía un profundo respecto pola técnica. A combinación de ruído, fume e lume provocaban no artista unha mistura de curiosidade e temor, debatíndose entre a apreciación da escultura primaria, digna e completa sen necesidade de estar cuberta; e a impresión que sentía ao ver saltar as chispas cando o seu profesor preparaba estes armazóns. Gañou a curiosidade e Diego comezou a soldar para materializar as súas liñas no aire, para sacar os seus debuxos das marxes, para cambiar o papel polo mar, pola herba, pola area.

Dupla convírtese nunha destas follas ateigadas de personaxes con Endless Game, unha mostra divertida, lixeira e case onírica que podería lerse coma unha esquemática biografía do artista, coma unha poesía visual sobre o seu romance coa liña e o espazo. Desde a rúa vemos o móbil que conforman Máscara e Luna, dúas follas de aceiro que penden despreocupadas, livianas, xoguetonas. A luz rebota na súa superficie plateada e reflíctese no exterior invitando aos transeúntes a seguila, faro ata a galería, manto de estrelas-guía.

No interior, os ferros de Cabezas descansan sobre peanas deixando que as sombras dancen ao seu redor. As esculturas soñan, durmen, voan, manteñen o equilibrio e sosteñen a ollada. O negro convive coa cor, que o artista aplica ás obras con pinceladas pacientes e delicadas nas que disfruta do contraste entre a robustez do ferro e a liquidez da pintura, entre as chispas do lume e as pingas do esmalte. O resultado é unha sensación constante de xogo harmonioso, como o piar dos paxariños celebrando a primaveira, como a banda sonora da alegría dun patio escolar na hora do recreo.

Diego está namorado da escultura, disciplina da que vive e pola que vive. As súas pezas, lixeiras como se soldara algodón, enmarcan o ceo, son atravesadas polo vento e aséntanse na superficie coma se tiveran brotado dela, sexa esta rocha, herba ou area. A luz danza con elas creando infinitas combinacións e elas déixanse cortexar coma se foran musas, misteriosas e fermosas, recoñecibles e inalcanzables, pertencentes a un mundo ao que só podemos asomarnos. Visitade Endless Game e xogade, soñade e voade vós tamén

“Sara Herranz & Simone de Beauvoir”, exposición de Sara Herranz na galería Dupla

O pasado 8 de maio inaugurouse unha nova exposición na galería Dupla de Santiago de Compostela. Nesta ocasión, as artistas en diálogo son unha ilustradora e unha escritora: Sara Herranz e Simone de Beauvoir. Lucía, a galerista responsable de Dupla, contoume que esta mostra xurdiu despois de que ela lira a versión ilustrada por Herranz de “La mujer rota”, de Beauvoir”. Seguía o traballo de Sara desde había lustros e tiña claro desde a apertura da galería que quería facer algo con ela, pero foi cando tivo esta obra nas súas mans cando viu clara a proposta. Púxose en contacto coa tinerfeña, que aceptou a idea encantada, e desa lectura saiu esta exposición.

Falei con Sara sobre como viviu este proceso e axiña respondeu que con moita ilusión. Ilustrar “La mujer rota” foi un proxecto moi ilusionante. Simone de Beauvoir: filósofa, profesora, escritora e activista feminista francesa, foi unha das intelectuais máis importantes do século pasado, e Herranz conseguiu os dereitos desta obra e fixo unha versión ilustrada, algo que ninguén fixera antes cunha peza de Simone. A oportunidade de unir de novo o seu traballo aos textos de Beauvoir, catro anos despois da publicación da súa versión ilustrada, pareceulle moi interesante.

A idea de Lucía non era simplemente coller as imaxes do libro cos fragmentos que ilustraban. Ten unha ampla experiencia comisariando exposicións que sae a relucir unha vez máis nesta ocasión: non só confronta a Simone e a Sara senón que ademais crea unha historia nova coa selección que expón nas paredes. En total son quince as ilustracións de Herranz que penduran das paredes brancas de Dupla enmarcadas en sendos discretos brancos paspartús. A artista imprime en alta resolución sobre un papel de algodón que non rouba protagonismo a esas personaxes en branco e negro que se namoran e desenamoran, que sinten angustia e pánico pero tamén un amor desmedido e que serán infinitos.

Herranz comezou facendo ilustracións acompañadas de texto, pero co tempo intentou que as súas imaxes falaran sen necesidade de apoiarse en palabras. As quince pezas que expostas en Dupla non precisan nin media letra para narrar historias enteiras, con escenas sinxelas pero moi evocadoras. Unha das miñas favoritas é “En las manos se muestra el amor primero”, na que se mostra o achegamento en tres fases de dúas mans ata chegar a entrelazarse. Sen ver corpos nin rostros podemos imaxinar a sensación de bolboretas no estómago, o rubor nas meixelas, o sorriso que se escapa cando se produce o primeiro contacto e as olladas tímidas por esa intimidade en público.

Hai dous apuntes que debo facer antes de seguir/ rematar: as quince pezas de Sara para esta mostra son en branco e negro pero nalgunhas hai un pequeno toque vermello (nos beizos, nas unllas, en forma de lume) e, se ben é certo que as ilustracións de Herranz carecen de texto, os seus títulos non están exentos de poesía. Para estimular a imaxinación dos visitantes, non hai cartelas, de modo que o primeiro achegamento as obras sexa libre de calquer condicionante. Algúns títulos que me gustaron especialmente son: “Despedirse, desnudarse, descubrirse”, “No puedo entregarme a unos brazos sin sentir ese arrebatamiento”, e “Que nada nos defina, que nada nos sujete” que, curiosamente, pertenecen a algunhas das pezas que máis chamaron á miña atención.
Os textos de Beauvoir dispóñense dunha forma case liviana, en contraposición co peso das súas reflexións. Lucía optou por ubicalos a diferentes alturas, por xerar diagonais que inviten a ollada do espectador a imaxinar de que fala e con quen fala. As ilustracións son de “La mujer rota” pero non se corresponden cos fragmentos seleccionados para a mostra, volvendo a esa idea que mencionamos ao comezo da nova historia que decidiu contar Lucía. Esta é unha exposición que ten moitas lecturas e pode percorrerse de moitas formas, non hai un sentido marcado e unha visión única. Tanto Simone coma Sara traballan nunha liña profundamente existencialista, polo que a mostra invita indudablemente á reflexión, é profundamente inspiradora.

Pregunteille a Sara que como lle gustaría que a xente se achegara a esta exposición, e respondeu que lle gustaría que o fixeran desde a curiosidade. Recoméndovos moito que vos animedes a visitar este diálogo que se está a producir no número nove da rúa da Fonte de Santo Antonio, en Santiago de Compostela, porque de seguro que o que escoitaredes vós será diferente ao que percibín eu. Tendes ata o 14 de xuño, non vola perdades!

“Animales de agua”, exposición de Raúl Álvarez e Manuel Moranta na galería Dupla

O pasado xoves 22 de xuño, xusto o día despois do comezo oficial do verán, inaugurouse Animales de agua na galería Dupla. Os artistas emparellados nesta ocasión son Raúl Álvarez -o madrileño namorado do mar do que xa vos falei hai algunhas entradas– e Manuel Moranta, artista, docente e director creativo tarraconense especializado na poesía visual. Con este dúo tan poderoso e refrescante Lucía finaliza unha primeira temporada en Dupla cargada de exposicións marabillosas, prometendo un segundo curso aínda mellor, se é que iso é posible.

En Animales de agua o lado dereito da galería pertence á auga doce de Moranta, que flúe desde un cabalo de mar e de terra ata unha cabeza con dous rostros, pasando polo mar e o ceo, piscinas, peixes, bágoas e ata cebolas. Sobre papel e madeira e empregando unicamente grafito e acrílico azul ultramar, o artista consegue resumir en imaxes sinxelas e poucas palabras conceptos, ideas e sentimentos que poderían desenvolverse en extensos ensaios. Falando con el queda claro que el mesmo podería escribilos, porque a fascinación e o respecto que sinte pola auga é imposible de capturar en dúas ou dúas mil palabras. Isto é o que me contou sobre a súa relación coa auga e a importancia e influencia desta no seu traballo:

El agua y el azul son temas fundamentales de mi obra. Mi infancia fueron las aguas controladas de la piscina familiar, mi vida adulta son las aguas abiertas del mar, el horizonte, las estrellas.

Descubrí que el agua está llena de formas vivas, no son peces ni vegetación. Son palabras y signos que mutan continuamente en otras palabras y en otros signos. Llevo años acumulando observaciones en trozos de papel, en libretas, en cantos rodados, en troncos, en muros. A partir de estas observaciones he creado un lenguaje propio. Entre la poesía y la filosofía. Un género híbrido de imágenes y palabras.

Comezou a pintar co azul facendo honor á auga, e por iso se decantou polo azul ultramar. Aínda que nesta mostra só hai azul, tamén traballa co negro e o vermello: o primeiro porque concentra toda a atención no concepto e o segundo por ser a cor das emocións. Tomou a decisión de representar o mundo nestas tres cores porque cre no potencial creativo dos límites. Para moitos sería todo un reto reducir tanto a gama cromática, pero Moranta está cómodo e seguro con este trío que, nas súas mans, é infalible.

Penso que Manuel estaba destinado a expoñer en Dupla porque a dualidade é unha constante na súa obra. Traballa con acrílico e grafito, representa en imaxe e texto e debuxa coa man esquerda e escribe coa dereita. O artista crea duplas ás que chama “dibujofrases”, termo que define como “un aforismo en el que la palabra cede la mitad de su país al dibujo”. Contoume que desde o principio tivo claro que o seu eran os aforismos pintados e escritos, explicando que esa vontade de codificar a realidade seguramente sexa consecuencia da súa licenciatura en Dereito. “Aunque no ejerzo, mi trabajo actual sigue siendo de alguna manera argumentar, defender, buscar la palabra y la imagen adecuada”. As pezas que penduran das paredes da metade dereita de Dupla aseguran que fai ese traballo á perfección, alcanzando un equilibrio insuperable entre imaxe e palabra. Abarca desde a auga dunha bágoa ata a do océano, nun fluír sereno, poético e azul.

Na metade esquerda da galería surfean os animais de auga salgada de Raúl, despreocupados e en total sintonía coas ondas. Os seus óleos e acrílicos sobre madeira inclúen todos os tons de azul e danzan entre a figuración e a abstracción, capturando de forma realista planos que en realidade non se visualizarían así, pero que nos mergullan cos seus protagonistas. Nesta mostra podemos ver once pezas de Álvarez: catro surfeiros, dúas inmersións e sete mares.

Os surfeiros pertencen a unha serie chamada Espera que o artista comezou hai anos e retomou recentemente para esta exposición. Son perfectos para esta mostra porque, tal e como apunta Lucía, a dupla persoa e táboa converte ao surfeiro nun animal de auga, que organiza a vida en torno á marea. No canto de representalos subidos á cresta da onda, Raúl opta por compartir as escenas previas, menos espectaculares pero igualmente importantes. Vemos corpos sentados sobre a táboa agardando ao momento adecuado e corpos nadando chegando ao lugar adecuado. Como estamos acostumados a ver capturados eses puntos álxidos dos surfeiros sobre a onda, a visión que ofrece Álvarez nesta serie resulta particularmente refrescante, ademais de transmitir unha gran serenidade. Esta serenidade se complementa e incrementa coas dúas refrescantes inmersións e os sete calmos mares.

Recoñezo que eu sinto debilidade por esas táboas de 20×20 nas que Raúl consigue abarcar o ceo e o océano en tan só 400 centímetros cadrados. Xa foran algunhas das pezas que máis chamaran a miña atención en Pinta!. Aquí, acompañando aos surfeiros e aos mergullados, contaban unha historia fermosa de todo o que encerran esas augas impoñentes, das criaturas que as habitan e desfrutan.

Cando falei antes das once pezas de Álvarez realmente estaba deixando fora unha, situada entre a xanela e a porta, no centro da galería. Esta peza é Mare Lucía, un óleo sobre lenzo feito no estilo dunha serie na que Raúl traballou durante o confinamento empregando un filtro de Instagram sobre selfies que consegue un efecto de reflexamento do rostro na auga. Neste caso, acompañou o retrato con dous peixes que nadan darredor de Lucía, a animal de auga que fundou e dirixe a galería. O seu pelo mollado e a súa ollada aberta e directa resumen nun cadro a identidade acuática da protagonista, que emerxe temporalmente das augas para achegarnos esta exposición na que un madrileño e un catalán se reúnen en Santiago de Compostela para falar da auga, metendo o océano enteiro no número nove da rúa Fonte de Santo Antonio.

“La costilla de Adán”, exposición de María Hesse e David Fidalgo na galería Dupla

O venres 5 de maio ás 19:30 inaugurouse “La costilla de Adán”, unha exposición de Maria Hesse e David Fidalgo na Galería Dupla, en Santiago de Compostela. Se líchedes a anterior recensión darédesvos conta de que é fisicamente imposible que eu estivera nesta inauguración, pois a esa hora estaba na presentación de “Rojo” en Sarao Studio (Ferrol). Efectivamente, non puiden visitar a exposición a tarde da súa inauguración, pero sí na mañá do sábado seguinte, grazas á amabilidade e flexibilidade de Lucía Carballeda Suárez.

Dupla non existiría sen Lucía, que suxeita na súa cabeza todos os sombreiros que compoñen o proxecto. É a galerista, a comisaria, a marchante e a investigadora. É quen está detrás do perfil de Instagram e quen está detrás da porta da galería. E, a pesar de levar xa máis de medio ano cargando con todas estas responsabilidades, recibe ao público cun sorriso amable na boca, disposta a deixar espazo a quen o precise e a aclarar calquera dúbida que poida xurdir.

Esta definición fai que pareza un ser mitolóxico, pero non o é: é unha muller traballadora cunha gran sensibilidade artística e un forte compromiso coa democratización da cultura. Lucía estudou Historia da Arte e Xestión Cultural (ademais dun Máster de Edición Xornalística) e conta con máis dunha década de experiencia no panorama artístico, vinculada a fundacións, museos e galerías. Este non é o seu primeiro proxecto galerístico: para que exista Dupla existiu hai un lustro “Federica No Era Tonta”, na rúa do Vilar. Despois traballou na sede madrileña de Delimbo Gallery e o ano pasado regresou a Compostela para poñer en marcha este proxecto, chamado Dupla polo propio espazo no que está: un baixo cunha doble portada. Esa doble portada converteuse nunha parella de portada e escaparate, e da nome á galería e un toque especial ao proxecto, cuxa programación contempla sempre a exhibición de parellas de artistas ou de temas, creando diálogos entre as obras.

Escaparate co título da exposición.

A última destas duplas está conformada por María Hesse e David Fidalgo, unidos na mostra “La costilla de Adán”, que parte das fontes bíblicas e da literatura universal para revisitar, de maneira irónica, o mito da creación. O lado dereito pertence a Fidalgo e as súas vibrantes cores, mentres que no esquerdo despréganse as mulleres de Hesse, emerxendo todas do branco. O espazo entre ambas é para o espectador, libre de pasear entre ambas visións, de achegarse a cada parede, de parar no medio e posicionarse para ver a obra dun artista, doutro ou de ambos.

O estilo de ambos artistas contrasta e se complementa na medida perfecta. David Fidalgo é un lucense moi recoñecido pola súa produción audiovisual como cineasta, nomeado e gañador de varios galardóns polas súas curtametraxes de animación. A súa faceta como artista plástico é igualmente digna de atención: posúe un estilo moi propio, cargado de humor e ironía con vocación de meme e un aura naif. Fidalgo emprega a cultura popular para realizar unha ácida crítica social que non resulta en absoluto amarga. As cores vivas que o caracterizan e os xestos que adoitan ter os seus protagonistas resultan nunha obra chamativa e divertida, moi desfrutable por parte do espectador porque semella moi desfrutada por parte do artista.

En “La costilla de Adán” podemos ver tres acrílicos e cinco imaxes de impresión dixital. Os acrílicos son “Demonio con cabeza de manzana en el paraíso”, “Serpiente bonita en el césped del paraíso” e “Demonio sonriendo”, os dous primeiros sobre lenzo e o terceiro sobre papel. As impresións dixitais son o resultado dunha experimentación de Fidalgo cunha intelixencia artificial á que lle introducía comandos relacionados con Adán e Eva. As cinco imaxes son cinco interpretacións da mesma frase “Adán y Eva durmiendo en el césped del paraíso mientras el demonio los observa”, e todas teñen o selo do artista nesas nubes sorrintes que acompañan sempre á súa produción.

Na outra metade da galería encontramos a obra de María Hesse, unha das ilustradoras nacionais máis recoñecidas, incluída na lista elaborada pola editorial Taschen das 100 mellores ilustradoras do mundo. A onubense ten unha traxectoria dilatada cunha gran produción editorial e varias exposicións individuais e colectivas. O seu estilo é inconfundible, traballa principalmente con gouache e tinta china (aínda que ás veces tamén emprega acrílico) e cunha evidente perspectiva de xénero. A súa obra está maioritariamente composta por mulleres, ás que retrata con sensibilidade e lixeireza, fuxindo das imaxes recargadas e buscando sempre o equilibrio co espazo no que están.

Para esta mostra Hesse aportou imaxes de todas esas mulleres consideradas pecado orixinal, desde Eva ata Pandora pasando por Lilith, Circe ou Medusa. Tamén están a Reina Grimhilde -máis coñecida como a madrastra de Blancanieves-, Frida Kahlo, Marilyn Monroe e Zahara, entre outras mulleres aparentemente anónimas pero que poden ter o nome de calquera de nós, xulgadas simplemente polo feito de existir, querer ser e aspirar a desfrutar. As mulleres de María saen do fondo branco do papel para traer cor, mirando cos seus grandes ollos ao espectador cunha ollada limpa e directa que semella preguntar “cal é o problema?”

A combinación das vibrantes imaxes de Fidalgo coas pausadas escenas de Hesse resulta nunha exposición que abre camiños a varias reflexións, invitando ao espectador a cavilar sobre un concepto tan fundacional na cultura occidental como é a idea de que Eva saiu da costela de Adán e por tanto a muller é menos que o home. Sobre este tema hai unha chea de apuntamentos moi interesantes, como que esta frase é froito dunha mala tradución do hebreo orixinal e no canto de “costela” debería ser “metade”, pero se comezamos a investigar ese tema a recensión non remata hoxe. Anímovos a investigar, a debatir e a ter sempre unha ollada crítica. E, por suposto, a visitar “La costilla de Adán”. Xa me contaredes!