“NÚAS. nosso estranho amor.”, exposición de Sol Mariño no Atelier de Fotografía da Coruña.

  • Título: NÚAS. nosso estranho amor.
  • Artista: Sol Mariño
  • Ubicación: Atelier de Fotografía (praza da Cortaduría, nº 3, baixo.
  • Duración: ata o 29 de maio
  • Prezo: gratuíta

O pasado 3 de maio Sol Mariño inaugurou “NÚAS. nosso estranho amor.” no Atelier de fotografía, ubicado  no baixo do número 3 da praza da Cortaduría da Coruña. Nunha poética antítese, a chuviosa tarde primaveral contrastaba xa non só co nome da artista, senón tamén co calor que encheu o interior do espazo, no que non cabía un alfinete.

O Atelier de fotografía abriu na cidade herculina hai un lustro por amor á fotografía clásica. Este espazo, fundado por Macarena Garay Salazar e Pep Paramos, dispón dun estudo de fotografía, un cuarto de escuro para revelar e unha zona de exposición. Macarena e Pep entenden o Atelier como un espazo colaborativo, aberto ao público para á divulgación da fotografía. Ofrecen numerosas actividades e obradoiros con artistas locais, e as mostras teñen unha rotación mensual.

Chegou o turno de Sol e ela, da que xa vos falara o ano pasado cando visitei a súa exposición na sede da Alexandre Bóveda e de quen escribín un artigo para a revista Dot, decidiu encher o Atelier de fotografía e de poesía. Ao carón da porta está o poema que da nome á exposición e no piso superior descansa no escritorio unha copia de “As alas da serpe”, o poemario de Sol que narra a súa experiencia vivindo ao outro lado do océano. En NÚAS. nosso estranho amor., a artista ábrenos as portas á súa intimidade con esa combinación de delicadeza e fereza que a caracterizan, sempre presentes na súa obra. Explicou na presentación que estas imaxes e o proceso de tomalas a achegaron a ver os espazos que habitaba e as persoas coas que convivía dun xeito diferente ao cotiá, e que retratalos era un xeito de espilos.

Polas paredes do Atelier vemos darredor de corenta fotos -na súa maioría en branco e negro- de persoas espidas que miran á cámara ou ignoran o obxectivo. Vemos espazos baleiros e deshabitados e espazos reconquistados e rehabitados pola natureza e polas persoas. Vemos figuras de pe, figuras trepando, figuras xogando, figuras repousando. Os elementos penden e descansan, as follas ábrense paso crecendo libres en lugares onde non estaban previstas e os adultos xogan como a sociedade entende que xa non deberían.

Se ben nas fotos predominan os corpos espidos, Sol contou que non era niso no que consistían as sesións, que a vontade de espirse era espontánea, non premeditada. O exercicio que estaban a realizar era outro, andaban máis ben procura de romper o espello de un mesmo, de sacar a máscara. Mediante esta práctica de honestidade co outro e cun mesmo reforzaban o vínculo e se encontraban. Todas estas fotografías son analóxicas, polo que non sabían cal sería o resultado ata o final, sendo o importante o proceso, o compartido. Sol afirma que o carrete final de cada unha destas sesións, destes exercicios, representa o baile que danzaron ante a cámara despoxándose de todo o que non eran, buscando o que son.

O máis especial desta mostra é que non se trata dun proxecto concibido como tal, non estaba pensado con antelación nin a artista o considera rematado. As imaxes que penduran do Atelier abarcan máis de unha década, sendo as máis vellas do 2009 e as máis novas 2023. Os  escenarios (as azoteas de Buenos Aires, o tren en Porto Alegre, a casa da Gaiteira…) son espazos abandonados, okupados, anarquistas, cunha ocupación libertaria. Espazos que se sacaban das ruínas e se enchían de vida. Para a artista habitalos e convertelos no fogar en paralelo é habitarse a unha mesma.

Sol concluíu a presentación da mostra chea de agradecementos para os asistentes, para estes espazos que habitou e que a habitaron, para as persoas que percorreron con ela parte do camiño e que en certo modo tamén o conformaron, para Pep e Macarena por cederlle as paredes do Atelier, e para Marta Seco, quen a acompañou cun violín ao que fixo cantar con dozura mentres Mariño nos contaba un conto que escribiu hai unha década en Porto Alegre e está pendente de publicar. Foi unha beleza de acto.

Podedes visitar esta mostra ata o 29 de maio e imaxinar como os pasos desa danza que Sol describiu na que dúas persoas buscaban espirse de toda carga e de todo prexuízo para bañarse na máis pura liberdade.

“Mirar hacia arriba, luego mirar hacia abajo y volver a mirar hacia arriba otra vez”, exposición de Mar Ramón Soriano na galería Nordés

  • Título: Mirar hacia arriba, luego mirar hacia abajo y volver a mirar hacia arriba otra vez
  • Artista: Mar Ramón Soriano
  • Ubicación: Galería Nordés (espazo en A Coruña)
  • Duración: ata o 19 de abril (ampliada ata o 3 de maio)
  • Prezo: gratuíta

O pasado 23 de febreiro inaugurouse a segunda exposición individual de Mar Ramón Soriano na Galería Nordés, nesta ocasión no seu espazo na Coruña. Esta nova sede de Nordés na cidade herculina abriu ao público en outubro de 2023, froito da necesidade da galería santiaguesa de ampliar o seu espazo de almacén. Comezaron buscando locais en Santiago, no seu berce, pero ante a escasa oferta da cidade picheleira decidiron ampliar a busca a Coruña, onde apareceu o espazo perfecto. Desde finais de 2023, a galería Nordés está presente no número 39 da rúa Algalia de Abaixo de Santiago de Compostela e no número 3 da rúa Ramón da Sagra da Coruña.

Nesta segunda localización é onde podedes visitar Mirar hacia arriba, mirar hacia abajo y volver a mirar hacia arriba otra vez, da artista Mar Ramón Soriano. Esta mostra é o resultado da súa estancia en Nova York coa bolsa Fulbright, que adicou a investigar a figura da fotógrafa estadounidense Ruth Matilda Anderson. Case un século despois de que Ruth desembarcara en Vigo para retratar a Galiza rural dos anos 20 por encargo da Hispanic Society of America, Mar fai a mesma viaxe en dirección oposta.

Explicoume que o proxecto trata sobre unha viaxe, unha viaxe da ollada. A artista decide ollar como unha fotógrafa miraba Galiza hai un século, e para iso vai aos arquivos da Hispanic Society of America para ver con detemento as miles de fotografías coas que Ruth retratou a nosa terra. Ambas quedan conectadas non só por esta viaxe, senón tamén por Niñodaguia, un pobo ourensá recoñecido pola súa olería tradicional. Aquí reside e traballa Mar, que na súa obra traballa moito coa cerámica, e por aquí pasou Ruth coa súa cámara, na súa misión de capturar a ruralidade galega.

Entendendo xa o contexto da exposición, chega o momento de cruzar o limiar e comezar a percorrela. Esta mostra conta con vinte obras dispostas nun espazo amplo e diáfano no que podemos apreciar cada peza sen problema. A primeira obra que atopamos descansa no chan, preto da parede esquerda. Trátase das Oito femias deitadas, que se dispoñen en fila, semellantes pero non iguais. Seguimos avanzando e vemos na parede dereita aos Oito machos recipientes. Con estas dúas pezas Mar revisita e transforma as formas tradicionais da cerámica de Niñodaguia, tanto estes machos como estas femias son volumes que se colocaban na parte superior das casas para coroalas.

Ao darlle a volta a esa forma afiada de macho, perde toda a súa agresividade e no canto de ser un obxecto que apunta ao ceo pasa a ser un suxeito pasivo que contén, un xarrón, un recipiente. Se tomáramos ás Oito femias deitadas como o vértice dunha V, nun extremo atopamos aos Oito machos recipientes e seguindo o outro chegamos ás Apañadoiras apañándose unhas ás outras e a El equilibrio, dous “collages” feitos por Mar a partir de fotos tomadas por Ruth Matilda Anderson. Nestas composicións, que penden como dúas columnas, a artista constrúe torres de mulleres que se sosteñen, se miran e se acompañan, ademais de aguantar cada unha coas súas cargas.

Unha vez superada esta V que marca o inicio da viaxe pasamos de Niñodaguia a Nova York, e é agora Mar e non Ruth quen observa e exotiza o alleo. A artista chega á gran mazá e non pode evitar mirar hacia arriba, luego mirar hacia abajo y volver a mirar hacia arriba otra vez eses edificios inmensos que buscan rañar o ceo e que non é posible abarcar coa mirada sen dobrar o pescozo en ángulos imposibles. O nome da mostra fala do asombro e a sorpresa de ver en persoa esas construcións que todos coñecemos, porque forman parte da cultura audiovisual, pero que non deixan de resultar abraiantes ao velas en persoa.

Dese abraio sae Las partes en las que tengo que plegar un rascacielos, unha peza conformada por seis tellas de lousa sobre as cales Mar intenta facerse unha idea das dimensións dalgúns dos edificios máis altos da cidade (como o One World Trade Centre) realizando unhas divisións tomando a súa propia altura como referencia. Estes cálculos penden da parede dereita coma se a artista tivera que saír ao encerado nunha clase de matemáticas de temática neoiorquina e, ao xirarnos para ver os pupitres atopamos que neste aula non hai alumnos, senón rañaceos.

Aparecen aquí tres das catro pezas tituladas Las faldas, en realidad, pueden ser los tejados de algo, estructuras da pino nas que a artista constrúe os seus propios rañaceos xogando coas emblemáticas edificacións e a figura das animadoras. Retomando ese mesmo xogo de Oito machos recipientes no que ao voltear unha forma a resignifica, Mar cambia os elementos de lugar e crea uns edificios que parecen facer piruetas, con pés que se alzan e pompóns que penden preto do chan e non do ceo. Algunhas destas estructuras teñen tellas que semellan tellados pero repousan na parte inferior e antenas de cerámica amarradas con cordas de nailon aos paus superiores para elevarse o máximo posible, para rañar o ceo como os grandes edificios da cidade neoiorquina. A artista emprega diferentes tipos de papel cos que crea formas e volumes que evocan saias, camisas, petos e pregos, lixeiros e flexibles como esas animadoras que inspiran a peza.

A continuación, o espazo da galería vólvese máis estreito para acomodar ás oficinas da mesma, que se encontran nun cubo situado no lado esquerda que, xunto a un tabique que emerxe da parede crea unha pequena estancia ao fondo. Antes de chegar a ela vemos no chan a Larga piscina, larga piscina, unha peza alongada de aproximadamente 250cm na que a Mar decide novamente cambiar as cousas de sitio e colle as tellas do tellado para facer con elas unha piscina, un río, unha senda azul que no canto de cubrir o teito repousa no chan, e no canto de impedir que entre a auga invita a que esta se deslice. Decidida a demostrar que as tellas poden facer moito máis que formar tellados, vemos tamén polas paredes as seis pezas da serie Toda forma positiva se acomoda muy bien a su forma negativa, na que agrupa tellas enceradas que ao estar en vertical e non en diagonal pasan a ser esculturas, redignificadas pola ollada da artista.

No tabique que separa a parte principal da galería desa segunda estancia do final atopamos dúas das catro pezas que conforman Lo que encuentro, lo que guardo, lo que escondo, unhas longas pezas de papel e fío compostas por petos de diferentes tamaños, que Mar pende na parede para mostrar o que se garda, o que se atopa, o que se esconde. A través das transparencias e veladuras do papel vemos pequenas pezas de cerámica, cuentas, moedas e billetes de dólares.

Entrando nesa sala final da galería atopamos a cuarta estructura de Las faldas, en realidad, pueden ser los tejados de algo e as outras dúas pezas de Lo que encuentro, lo que guardo, lo que escondo, ademais de Señora portando algo sobre su cabeza. Esta peza, que é unha gran vasilla azul cobalto que se eleva sobre un cubo dado a volta, é anterior a este proxecto, pero tamén fala de Ruth Matilda Anderson. Inspirada por esas apañadoiras que retratou a fotógrafa, Mar decidiu facer un exercicio de apilación e sostén imitando a esas mulleres que portaban cestos xigantes e pesadísimos para transportar alimentos ou enseres dun punto a outro.

Ao xirar para dirixirnos á saída, vemos sobre o cubo das oficinas unha última peza, tamén azul pero dun ton bastante máis claro, que pecha a mostra obrigándonos a mirar arriba. Trátase de Más cerca de las nubes, unha recreación en cerámica do pico azul do Chrysler. Con esta peza que pode pasar desapercibida a quen se esqueza de levar a mirada para arriba, ignorando o título da exposición, conclúe Mirar hacia arriba, luego mirar hacia abajo y volver a mirar hacia arriba. Tras dar un paseo por esta cidade que crea Mar no espazo de Nordés e sentir que viaxamos con ela e xogamos con ela, dan ganas de seguir un rato na galería para atopar todos os pequenos detalles que pasan desapercibidos nunha primeira ollada. Persoalmente, recoméndovos que aproveitedes as semanas que quedan para visitala e que non deixedes de seguir a obra de Mar Ramón Soriano, que de seguro sabe divertirse e facer que nos divirtamos.

Fotos cedidas por Nordés, tomadas por Roi Alonso

“Auga Ferida”, exposición de Cabanes Fontao en O museo pequeno

O pasado 2 de febreiro a artista coruñesa Cabanes Fontao inaugurou a súa instalación “Auga Ferida” en O Museo Pequeno, no baixo once do número 86 da rúa Real da Coruña. Neste edificio de comezos do século XX encóntranse as galerías comerciais Centro Real, nas que hai unha perfumaría, unha pastelería, unha librería, unha cafetería, unha floraría, unha tenda de roupa e, desde novembro de 2022, unha pequena galería.

Mar Abella é a responsable deste museo pequeno ao que non se pode entrar pero do que pode desfrutar todo o mundo, sen discriminación algunha. Artista, educadora e comisaria de exposicións, Mar traballou durante case trinta anos en Los Angeles desexando sempre volver á súa Galicia natal. A pandemia atrasou a súa volta, pero non os seus plans. Tiña claro que quería crear un espazo cultural no que exhibir arte local e poñela á disposición do público, e que quería un edificio histórico e especial. Tras moito buscar atopou o espazo perfecto: ese baixo da galería de Centro Real era ideal para esa proposta cultural diferente que ela tiña en mente.

Esta é a sexta exposición que alberga O Museo Pequeno. Abella descubriu o traballo de Cabanes Fontao nunha exposición colectiva en Santiago de Compostela, gustoulle o seu estilo e pareceulle moi importante a súa mensaxe, especialmente despois da traxedia dos pellets na costa galega. Propúxolle facer unha instalación no espazo e a artista accedeu encantada, movidas ambas por unha mesma concienciación medioambiental, por un mesmo amor ás nosas praias e unha mesma preocupación polo noso océano. Así naceu Auga ferida, unha exposición que fala da importancia de coidar da nosa auga.

Cabanes entende que a arte ademais de ter en conta a estética e a composición debe ter unha función social, que é preciso o compromiso coa sociedade. Como artista ela céntrase especialmente en denunciar a contaminación. Naceu e creceu en Galicia e sinte unha gran conexión coa natureza, cos verdes e azuis da nosa terra. Por esta razón, rómpelle o corazón atopar plásticos e lixo contaminando mares, montes, praias e montañas. Decide loitar contra esta lacra recollendo ese lixo e empregándoo nas súas obras, converténdoo en arte e expoñéndoo ante o público para facer que recapacite.

Cando Mar contactou con ela aceptou de bo grado a invitación para ocupar O museo pequeno, reto que afrontou con ledicia e gañas. Esta galería ten a particularidade de que parece máis ben un escaparate, porque o público non pode entrar, só pode ver desde fora. Cabanes viuno como unha oportunidade para xogar, para facer algo diferente. Seguindo con esta investigación artística das consecuencias das accións do home sobre a natureza, decidiu recrear algún lugar de Galicia nun futuro que semella apocalíptico pero que en realidade non está tan afastado coma pensamos se nada cambia.

Auga ferida presenta unha paisaxe baleira e lúgubre con area no chan e montañas grises de fondo na que non hai vida nin movemento, só plástico e morte. Os tres puntos clave da instalación son a aire, a terra e a auga: ese aire que non corre, esa terra que está seca e morta e esa auga ferida que non queda. Sobre esta base atopamos outros elementos escultóricos que complementan a paisaxe: as nasas que descansan na area e as estructuras de arame que penden do teito. Todo está cheo de lixo, tanto esas formas orgánicas que colgan e recordan a esqueletos de animais que entendemos que hai moito que morreron como esas nasas que están tumbadas na area e sabemos que xa nunca máis capturaran alimento. O panorama é desolador.

De súpeto, un pequeno atisbo de esperanza. Un pequeno sorbo de vida. Entre todo o lixo esparexido pola area, unha botella pechada contén auga no interior. Esa é a única lembranza do que nalgún momento debeu facer que esa praia tivera montañas verdes e non grises, tivera nasas con peixes e non con plástico, tivera ceos con nubes e non con arames. En Auga ferida só queda un sorbo atrapado precisamente no material que acabou con todo o seu ciclo.

Este é o corpo central da instalación, que se complementa cunha estreita vitrina no lateral dereito e cun corpo superior. Na pequena vitrina da esquerda expón unha serie de plásticos recoñecibles de envases de iogures, bolsas de snacks e botellas de produtos de limpeza coa data á que pertencen e a data na que os recolleu. Vendo o bo estado no que se conservan é imposible ignorar o lento que se degrada o plástico e o problema que supón empregalo como material de un só uso. Por último, a parte superior está presidida por unha pantalla na que se proxectan diversos videos da artista traballando e concedendo entrevistas. A ambos lados hai dous cadros nos que combina a pintura acrílica con máis fragmentos plásticos.

Auga ferida é unha mostra reivindicativa e poderosa que lanza unha mensaxe contundente e que insta á acción. Cabanes usa materiais recollidos en praias e bosques co obxectivo de limpar a natureza e invitar á reflexión, de “convertirnos en axentes do cambio en canto aos nosos hábitos de consumo deste tipo de materiais”. É unha sorte que Mar decidira apostar crear este espazo tan orixinal en Coruña e que falara con Cabanes para esta facer instalación tan importante, tan reivindicativa e tan poética. Oxalá sanemos esta ferida antes de que chegue a verse unha praia así de baleira e así de gris.

“Animales de agua”, exposición de Raúl Álvarez e Manuel Moranta na galería Dupla

O pasado xoves 22 de xuño, xusto o día despois do comezo oficial do verán, inaugurouse Animales de agua na galería Dupla. Os artistas emparellados nesta ocasión son Raúl Álvarez -o madrileño namorado do mar do que xa vos falei hai algunhas entradas– e Manuel Moranta, artista, docente e director creativo tarraconense especializado na poesía visual. Con este dúo tan poderoso e refrescante Lucía finaliza unha primeira temporada en Dupla cargada de exposicións marabillosas, prometendo un segundo curso aínda mellor, se é que iso é posible.

En Animales de agua o lado dereito da galería pertence á auga doce de Moranta, que flúe desde un cabalo de mar e de terra ata unha cabeza con dous rostros, pasando polo mar e o ceo, piscinas, peixes, bágoas e ata cebolas. Sobre papel e madeira e empregando unicamente grafito e acrílico azul ultramar, o artista consegue resumir en imaxes sinxelas e poucas palabras conceptos, ideas e sentimentos que poderían desenvolverse en extensos ensaios. Falando con el queda claro que el mesmo podería escribilos, porque a fascinación e o respecto que sinte pola auga é imposible de capturar en dúas ou dúas mil palabras. Isto é o que me contou sobre a súa relación coa auga e a importancia e influencia desta no seu traballo:

El agua y el azul son temas fundamentales de mi obra. Mi infancia fueron las aguas controladas de la piscina familiar, mi vida adulta son las aguas abiertas del mar, el horizonte, las estrellas.

Descubrí que el agua está llena de formas vivas, no son peces ni vegetación. Son palabras y signos que mutan continuamente en otras palabras y en otros signos. Llevo años acumulando observaciones en trozos de papel, en libretas, en cantos rodados, en troncos, en muros. A partir de estas observaciones he creado un lenguaje propio. Entre la poesía y la filosofía. Un género híbrido de imágenes y palabras.

Comezou a pintar co azul facendo honor á auga, e por iso se decantou polo azul ultramar. Aínda que nesta mostra só hai azul, tamén traballa co negro e o vermello: o primeiro porque concentra toda a atención no concepto e o segundo por ser a cor das emocións. Tomou a decisión de representar o mundo nestas tres cores porque cre no potencial creativo dos límites. Para moitos sería todo un reto reducir tanto a gama cromática, pero Moranta está cómodo e seguro con este trío que, nas súas mans, é infalible.

Penso que Manuel estaba destinado a expoñer en Dupla porque a dualidade é unha constante na súa obra. Traballa con acrílico e grafito, representa en imaxe e texto e debuxa coa man esquerda e escribe coa dereita. O artista crea duplas ás que chama “dibujofrases”, termo que define como “un aforismo en el que la palabra cede la mitad de su país al dibujo”. Contoume que desde o principio tivo claro que o seu eran os aforismos pintados e escritos, explicando que esa vontade de codificar a realidade seguramente sexa consecuencia da súa licenciatura en Dereito. “Aunque no ejerzo, mi trabajo actual sigue siendo de alguna manera argumentar, defender, buscar la palabra y la imagen adecuada”. As pezas que penduran das paredes da metade dereita de Dupla aseguran que fai ese traballo á perfección, alcanzando un equilibrio insuperable entre imaxe e palabra. Abarca desde a auga dunha bágoa ata a do océano, nun fluír sereno, poético e azul.

Na metade esquerda da galería surfean os animais de auga salgada de Raúl, despreocupados e en total sintonía coas ondas. Os seus óleos e acrílicos sobre madeira inclúen todos os tons de azul e danzan entre a figuración e a abstracción, capturando de forma realista planos que en realidade non se visualizarían así, pero que nos mergullan cos seus protagonistas. Nesta mostra podemos ver once pezas de Álvarez: catro surfeiros, dúas inmersións e sete mares.

Os surfeiros pertencen a unha serie chamada Espera que o artista comezou hai anos e retomou recentemente para esta exposición. Son perfectos para esta mostra porque, tal e como apunta Lucía, a dupla persoa e táboa converte ao surfeiro nun animal de auga, que organiza a vida en torno á marea. No canto de representalos subidos á cresta da onda, Raúl opta por compartir as escenas previas, menos espectaculares pero igualmente importantes. Vemos corpos sentados sobre a táboa agardando ao momento adecuado e corpos nadando chegando ao lugar adecuado. Como estamos acostumados a ver capturados eses puntos álxidos dos surfeiros sobre a onda, a visión que ofrece Álvarez nesta serie resulta particularmente refrescante, ademais de transmitir unha gran serenidade. Esta serenidade se complementa e incrementa coas dúas refrescantes inmersións e os sete calmos mares.

Recoñezo que eu sinto debilidade por esas táboas de 20×20 nas que Raúl consigue abarcar o ceo e o océano en tan só 400 centímetros cadrados. Xa foran algunhas das pezas que máis chamaran a miña atención en Pinta!. Aquí, acompañando aos surfeiros e aos mergullados, contaban unha historia fermosa de todo o que encerran esas augas impoñentes, das criaturas que as habitan e desfrutan.

Cando falei antes das once pezas de Álvarez realmente estaba deixando fora unha, situada entre a xanela e a porta, no centro da galería. Esta peza é Mare Lucía, un óleo sobre lenzo feito no estilo dunha serie na que Raúl traballou durante o confinamento empregando un filtro de Instagram sobre selfies que consegue un efecto de reflexamento do rostro na auga. Neste caso, acompañou o retrato con dous peixes que nadan darredor de Lucía, a animal de auga que fundou e dirixe a galería. O seu pelo mollado e a súa ollada aberta e directa resumen nun cadro a identidade acuática da protagonista, que emerxe temporalmente das augas para achegarnos esta exposición na que un madrileño e un catalán se reúnen en Santiago de Compostela para falar da auga, metendo o océano enteiro no número nove da rúa Fonte de Santo Antonio.

“Altar”, exposición de Carmen Seijas en Sarao Studio

O pasado xoves 22 de xuño inaugurouse “Altar”, a primeira exposición en solitario de Carmen Seijas en Sarao Studio, a galería de Ferrol da que vos falei hai unhas entradas. Aproveito para reiterar a miña recomendación de que os sigades en redes, traen un verán cargado de exposicións e obradoiros chulísimos. Este primeiro verán da galería comeza con “Altar”, a cuarta exposición individual de Carmen Seijas despois dunha pausa de oito anos durante a que só expuxo en mostras colectivas, adicando as súas enerxías á autoxestión do seu proxecto.

Carmen naceu e creceu en Betanzos e estudou Belas Artes en Pontevedra, Bélxica e Barcelona. Quedouse na capital catalá para facer un mestrado de investigación artística, e estableceuse alí como artista. Non foi un camiño doado, e de aí que pasara case unha década sen facer exposicións individuais. Houbo -e segue habendo- moito traballo para chegar á posición na que se atopa agora, que vive da súa arte e pode producir por desexo e non por obriga. Así e todo, non mira con mágoa eses anos precarios nos que traballaba co material que houbera dispoñible e expoñía en espazos en desuso pagando en especie. Din que a necesidade agudiza o enxeño, e Seijas agudizouno tanto que agora, pese a non ter da primeira, anda sobrada do segundo.

“Altar” é un reflexo disto. O nome resume nunha palabra o que está acontecendo no espazo: Sarao queda cuberta da obra de Seijas, desbordando arte por todas partes con máis de oitenta pezas diferentes colgando das paredes, pendurando do teito e descansando nas repisas. Carmen non se limita a levar á súa arte á galería, leva todo o seu estudo. O seu obxectivo é que sexa unha experiencia inmersiva e o consegue desde o primeiro momento, cun escaparate hipnótico que semella unha xanela a un obradoiro no medio dunha fraga. No interior, acompañando aos seus cadros e láminas, atopamos veas, pólas, follas de fieitos, pedras e candeeiros que crean unha atmosfera máxica.

Seijas é unha persoa moi espiritual cunha arte íntima e introspectiva, que abarca o seu interior e o universo enteiro. Por este motivo, a súa obra está cargada de maxia, misticismo e natureza, do mundo que habita. A artista retrata a inmensidade do ceo, a intensidade do lume, a forza da lúa, a calma da noite, a vida do bosque… Esta mostra recolle unha selección de obras realizadas nos últimos oito anos nas que podemos ver todo isto e máis. A exposición é un altar ao solsticio de verán, á noite meiga por excelencia. Inaugurouse o día anterior como homenaxe e benvida, a medio camiño entre o culto e a celebración.

Algunhas das imaxes están en branco e negro e outras a cor, algunhas son do tamaño dunha postal e outras do dun póster. Hai corpos, rostros, animais, plantas, corpos celestes. Hai tanto que ver que penso que o mellor é visitala en máis dunha ocasión, porque require -e merece- unha ollada atenta e aberta. Chaman especialmente a atención as pezas de tela intervida, que son manteis de segunda man da tenda da súa nai (El Rastro de Merce) sobre os que traballa. Gústalle a idea de que sexan obras colaborativas, bordadas por outras mans anteriores ás súas e pintadas por ela, apelando a unha sorte de inconsciente colectivo que consegue que o seu traballo sexa perenne.

“Altar” é unha das exposicións máis especiais que visitei nestes últimos meses. Conquistoume desde antes de entrar polo orixinal da proposta, diferente ao cadrado branco habitual e pensada ao detalle. Mirei a eses grandes ollos que teñen os personaxes de Seijas, sentín a fría brisa das noites de lúa que captura, escoitei os ruidiños da fauna do bosque e notei nas meixelas o calor dos seus lumes. A obra de Carmen é inmensa e profundamente evocadora. Transmitiume moita paz e inspiroume moito. Recoméndovos fortemente que vos acheguedes a ver o claro de lúa no que convertiu temporalmente a Sarao e que sigades o seu traballo. Agardo que sintades o mesmo ca min, xa me contaredes.

“Unnamed Road”, exposición de Narelle Jubelin na galería Nordés

  • Artista: Narelle Jubelin
  • Comisarias: Narelle Jubelin e Chus Villar
  • Ubicación: Galería Nordés
  • Duración: ata o 8 de setembro
  • Prezo: gratuíta

O pasado 1 de xuño inaugurouse na galería Nordés “Unnamed Road”, a segunda exposición individual de Narelle Jubelin neste espazo. Jubelin é unha artista visual australiana que leva case trinta anos vivindo en Madrid, cunha obra fortemente relacionada coa arquitectura do Movemento Moderno e pragada de reivindicacións sociais. Foi representada pola galería Mori de Sidney e pola Marlborough Contemporary de Londres, e agora esa labor recae sobre a galería The Commercial (Sidney) e a galería Nordés (Santiago de Compostela).

A segunda é a que nos atañe hoxe. Fundada por Chus Villar, Nordés materializa a súa visión da Arte nun pequeno local no número 39 da Algalia de Abaixo. Villar tomou prestado o nome do vento para bautizar ao seu proxecto, establecendo un paralelismo entre a arte contemporánea e ese aire galego tan forte que remove as mareas, aclara o ceo e pode chegar a ser perigoso nalgunhas situacións. Igual que o Nordés, a Arte pode ser beneficiosa ou molesta, sendo fundamental que sempre remova cabeleiras ou pensamentos. Chus inaugurou esta galería hai seis Nadais, o 21 de decembro de 2017, cunha exposición de Pablo Barreiro. Trinta e tres exposicións despois, Narelle repite en solitario con “Unnamed Road”, claramente en harmonía con “Camino Primitivo”, a súa outra mostra individual en Nordés.

Jubelin é unha artista tremendamente conceptual que traballa tendo sempre moi en conta o contexto. O seu traballo é profundamente íntimo e autorreferencial, reflectindo os seus intereses e conviccións: a arquitectura, o social, o feminismo… Non é casualidade que o soporte que máis a caracteriza sexa o bordado -empregando concretamente a técnica do petit-point-, historicamente considerado arte menor por ser labores de mulleres. As labores das mulleres forman parte do camiño desta exposición, que parte de “Nalgures”, a mostra que inaugurou Jubelin no CGAC hai aproximadamente un ano e que serviu como punto de partida de Unnamed Road.

A historia é bastante especial. Na clausura de “Nalgures” -exposición protagonizada pola memoria da paisaxe e as construcións humanas, cunha forte presencia da arquitectura e a auga- Anna Turbau agasalloulle a Narelle unha fotografía que tomou no 1975 na que aparecen unhas mulleres novas lavando a roupa no lavadoiro do Poblado do Vao, un asentamento xitano en Pontevedra. Nesa foto comeza ese camiño sen nome que resultou nesta mostra, onde Jubelin descubriu os proxectos urbanísticos de Pascuala Campos e César Portela e rematou no controvertido cemiterio civil de Portela.

No momento da clausura e do agasallo tanto Turbau como Jubelin estaban de loito, a primeira pola morte do seu marido e a segunda polo pasamento do seu pai. “Unnamed Road” é para eles. O dó é sempre misterioso e complicado, nunca segue un mesmo sendeiro e hai que percorrelo en solitario. O percorrido de Narelle pasa polo cemiterio de Portela, do que admira ese carácter escultórico e solemne que rende culto á vida, aos mortos e a eses ouveos das persoas en loito que ao principio levan dentro o temporal que fai bater as ondas contra as rochas, e máis adiante visitan aos seus seres queridos e perdidos coa serenidade da brisa leve que abanea a herba.

Jubelin captura tres fotografías do cemiterio de Fisterra en bordados de algodón sobre liño de pequeno tamaño e gran detalle que levan detrás moitas horas de traballo. Están enmarcados por un carpinteiro que, baixo as meticulosas ordes de Narelle, talla uns marcos de madeira de eucalipto, que tenden unha ponte entre a flora autóctona da súa Australia natal e a paisaxe galega tristemente conquistada pola especie invasora. Os bordados penden das paredes acompañados duns bronces que fundiu nos noventa en Londres e sobre os que volveu a traballar agora en Galicia porque non estaba convencida coa pátina, recocéndoos con piñas e resignificándoos. Estes bronces parten de diferentes embalaxes de cartón que Narelle convirte en esculturas que falan do que protexe, do que ampara. Entre os bronces e os bordados pendura unha tela verde que é unha peza de punto calcetada por Jubelin empregando mohair, unha fibra delicada e esponxosa.

O cemiterio de Fisterra de Portela é unha poesía arquitectónica que fala do fin da vida no fin da Terra. “Unnamed Road” móvese entre o pictórico e o construtivo para falar da perda pero envolvela nunha aperta, protexendo con duros embalaxes e envolvendo con suaves tecidos. É unha mostra pequena composta por apenas dez pezas que máis que declarar, murmuran. Jubelin comparte con nós parte do camiño que percorre. Non afirma que ese sexa o camiño que hai que percorrer, non lle pon nin nome. Simplemente, ensínanos unha forma de velo, de vivilo e de sentilo. Non impón un discurso ou unha conclusión, mostra un proceso: o seu proceso. É un traballo moi íntimo e delicado cargado de auga salgada: a do mar que rodea Fisterra e a das bágoas que acompañan á perda.

“Nada me pertence Tudo faz parte de min”, exposición de Sol Mariño na Asociación Cultural Alexandre Bóveda

No mediodía do pasado sábado 27 de maio inaugurouse “Nada me pertence Tudo faz parte de min” no primeiro andar do número 36 da rúa de San Andrés da Coruña, no espazo da Asociación Cultural Alexandre Bóveda. A presidenta da asociación, María Xosé Bravo, contoume que esta é a terceira exposición que inauguran neste local. A primeira foi a de Luísa Villalta, coa que comezaron para reforzar a súa reivindicación da importancia desta autora na literatura galega, demandando o recoñecemento que merece. Honrando á súa figura montaron unha mostra con poemas de Luísa e fotografías de M. d’Outeiro. A segunda exposición chamouse “Retallos de Papel” e exhibiu o traballo de “Mariaxe Colaxe”, a parte da actriz Chus Álvarez que se dedica ao collage. A terceira perténcelle á fotografía de Sol Mariño.

É un pouco difícil definir esta mostra, porque o que Sol expón aquí non é exactamente o traballo dunha época determinada ou un proxecto específico. Durante case un mes ese primeiro andar do número 36 de San Andrés abrirá unha xanela ao interior da artista. Trátase dunha exposición profundamente íntima, con darredor de dúas decenas de fotografías tomadas ao longo de máis dunha década e cun océano de por medio: a foto máis vella é do 2011 en Brasil, e a máis recente do 2022 na Galiza. Sol captura escenas tan cotiás como cautivadoras, conseguindo contar unha historia con cada disparo. Son imaxes que demostran unha gran sensibilidade, que falan dunha ollada atenta, e que se poden desfrutar sen coñecer o contexto, pero que encerran algunhas das vivencias que compoñen á artista.

É por este motivo que visitala exposición é unha experiencia cultural estupenda, pero visitala con Sol é practicamente transcendental. Aproveito para apuntar que os martes 6, 13 e 20 de 19:00 a 19:30 poderedes acudir ás visitas guiadas por ela mesma, absolutamente imperdibles. Por se acaso non tedes ocasión de achegarvos, déixovos algunhas das palabras que compartiu conmigo:

Esta fotos veñen acompañándome varios anos, dun xeito recorrente, con un vínculo moi íntimo comigo e as miñas experiencias de vida. Representan para min un propósito, o desexo, dun xeito de vincularse co territorio físico, humano e emocional. Como vincularse coa vida, co camiño que percorremos e que nos percorre.

Estas fotos están moi presentes na miña memoria, traendo os momentos nos que foron tomadas e dalgún xeito o peso simbólico que pra min teñen e agardo transmitir. Son momento aparentemente sinxelos, actividades cotiás que teñen que ver con saberes ou prácticas tradicionais… a colleita por exemplo, o vínculo con algo básico como o alimento. E tamén situacións da vida, tan comúns pero especiais ao mesmo tempo. A gravidez, colectar os teus propios allos e coselos nunha ristra, un baño na fervenza, unha casoupa sentida como fogar, a pel dunha serpe que mudou no teito da casa, coller o inhame da terra co peito espido porque vai calor. Non hai nada extravagante mais ao mesmo tempo os ollos co que mires aquilo poden tornalo o máis especial do mundo.”

Mariño viviu sete anos entre Brasil e Arxentina e pasou seis sen vir á terra que a viu medrar. O regreso foi complicado. Volveu fisicamente no 2016, pero tardou en reatoparse e reunirse, dividida en dúas vidas en dous continentes diferentes. Estas fotos forman parte de todo isto: do vivido alí, do vivido aquí, da súa identidade e do seu camiño vital. A disposición non é cronolóxica porque o obxectivo non é ordenar momentos, senón falar dos intres que nos compoñen, do mesmo modo que non estaba de viaxe en Sudamérica; vivía alí.

A mostra non é especialmente grande, porque tampouco o é o espazo, pero nela atopamos fotografías da natureza e de momentos cotiás, como unha percebeira traballando ou unha entrada cos zapatos tirados polo chan. Algunhas das imaxes están en branco e negro e outras  a cor. Algunhas abarcan quilómetros e outras céntranse en detalles, como unhas mans engurradas ou un ventre habitado. Algunhas están enmarcadas por anacos de madeira recollidos e tratados pola artista. Algunhas conforman conxuntos e outras colgan en solitario. Algunhas falan de comezos e outras de finais. Todas falan de Sol.

Unha parte que non mencionara ata agora e que é bastante fundamental para entender esta exposición é As alas da serpe, o poemario que publicou Sol hai pouco máis dun mes e que fai de maneira literaria o que estas fotos fan de maneira pictórica. O libro divídese en seis capítulos, e os dous últimos préstanlle o nome á exposición (capítulo 5- nada me pertence; capítulo 6- tudo faz parte de min). Esta dupla fala dun sentido de pertenza mutuo e establece un diálogo entre os lugares que integran á artista, referíndose ao seu desexo de habitar a vida, o territorio e a nós mesmas.

Comezar cunha frase en galego e rematar cunha en portugués engloba a súa experiencia e a súa forma de entender a vida, e ese “tudo” da segunda é particularmente revelador. O noso “todo” divídese en dous no portugués: “todo” e “tudo”. “Todo” é no sentido de “completo” ou “enteiro” (un día enteiro – todo un día). “Tudo”, refírese á totalidade absoluta, a todo o que hai (vivilo tudo). Estas dúas frases definen a forma de vivir de Sol dunha maneira sinxela e poética,  transmitindo unha gran serenidade e solemnidade. A consciencia da nosa propia pequenez en relación ao mundo que habitamos e da totalidade que abarcamos é algo ao que só se chega conectando co noso interior e co exterior que nos rodea, mediante un traballo introspectivo e practicamente meditativo ao que moita xente opta por non enfrontarse. Sol olla cara adentro e atende ao de fóra, explora tudo e o vive, o sinte, o captura e o comparte.

O primeiro andar do número 36 da rúa de San Andrés recolle durante estes días todo iso que a artista comparte e tamén todo o que encerra. Foi ela quen comisariou a exposición, foi ela quen seleccionou a orde das fotografías e foi ela quen recopilou as madeiras en Corme e as traballou mentres se traballaba a si mesma. Esta exposición terá continuidade nun segundo evento o próximo 16 de xuño en A Tobeira de Oza, onde presentará o seu poemario ante todo aquel que queira perderse entre os seus versos e reencontrarse co universo. Recoméndovos moito que visitedes a expo, que acudades ás visitas guiadas, que olledes con calma as fotografías e que as fagades vosas. É unha sorte que Sol sexa así de xenerosa e humilde á hora de compartir a súa esencia. Aínda que esta mostra non lle pertenza, a parte que fai dela é unha brisa lixeira.

“Faces”, exposición de Luiggi O Tizón no Espazo Vaina

O domingo 14 de maio ás 12:30 inaugurouse en Espazo Vaina “Faces”, unha exposición de Luiggi O Tizón. Eu achegueime a vela case dúas semanas despois, un soleado venres 26 de maio no que daba gusto pasear pola beira do río Mendo. Alí recibíronme Iria Fafián e Borja Freire, dous dos catro fundadores do espazo. Iria é ilustradora e Borja técnico de son. Os outros dous fundadores son Carola Sánchez -que é restauradora- e Arián Quinteiro, director de fotografía.

Iria e Borja contáronme que Vaina é o resultado de moitas inquedanzas. Os catro buscaban un espazo no que traballar -para separar o ambiente doméstico do laboral- e os catro cren firmemente na importancia de descentraliza-la cultura, de evitar que se centre unicamente nas cidades e de levar propostas a núcleos urbanos máis pequenos pero igualmente necesitados de espazos culturais. Isto levounos a crear unha asociación cultural e a buscar un espazo no que traballar e levar a cabo actividades culturais, desde exposicións ata obradoiros.

Hai case un ano que inauguraron Espazo Vaina e neste tempo son xa varios os eventos que ten acollido, cunha moi boa resposta por parte do público local, que recibiu ao proxecto cos brazos abertos e palabras de agradecemento. A oferta de obradoiros é variada e abundante. Céntranse principalmente na artesanía e nos oficios (cestería, cerámica, bordado, máscaras), aínda que tamén inclúen propostas artísticas como o clube de debuxo con modelo. Para as exposicións priorizan o factor artístico, pero polo de agora sempre estivo presente tamén o compoñente artesanal.

Cando lles preguntei a Iria e Borja que era o que máis representaba a Vaina, ambos confirmaron que os dous piares do proxecto son a descentralización da cultura e a reivindicación da artesanía e os oficios, sempre comezando pola xente da contorna. “Faces” cumpre con todas esas intencións: Luiggi O Tizón vive en Mera e traballa coa madeira como artesán e como artista. Esta exposición recolle a maioría das máscaras que elaborou neste último ano, un proxecto que levaba tempo rondando a súa mente pero para o que nunca atopaba o momento. Cando por fin comezou a facelas, descubriu o cómodo que se sentía coa técnica.

Hai unha constante dualidade nas máscaras de Luiggi. Por un lado, un dualismo técnico: algunhas fainas con pezas de mobiliario (como comentaba Borja, na súa faceta máis artesá e menos artística traballa con mobles) e as outras fainas con madeira de piñeiro do país, á que prende lume para conseguir o ton escuro que as caracteriza, fascinado polas vetas que saen da madeira ao queimala. A outra gran dualidade presente nestas máscaras é a expresiva. Algunhas destas caras están enfadadas, porque o artista pensa que hai que estalo. As outras son simpáticas e burlonas, porque o artista defende que hai que tomar as cousas con humor.

Os materiais desta exposición son o piñeiro, o castiñeiro, refugallos de mobles, diferentes cores de acrílico e a cera coa que da unha capa protectora ás máscaras. As máscaras agrúpanse de diferentes maneiras: algunhas preséntanse en solitario ou en pequenos conxuntos, outras ocupan de arriba a abaixo a parede do fondo do espazo e as máis clariñas habitan a parede escura, destacando especialmente polo contraste entre os tons.

Ao entrar en Vaina, a parede da dereita está pragada de máscaras coas mans aos lados da cara facendo xestos burlóns e con expresións de susto/ sorpresa. O aire desenfadado deste grupo de caras é o de toda a exposición. Este proxecto transmite os ideais do autor: a reivindicación da indignación, a defensa do valor do xogo, o arraigo á terra, a consciencia ecoloxista e a importancia da expresión. Luiggi parecía predestinado a traballar deste xeito: o seu apelido é Tizón e o toque de lume apórtalles unha gran solemnidade ás súas esculturas de madeira.

Recoméndovos moito visitala exposición e xogar a imaxinar a historia que encerra cada un destes rostros, ollando as cuncas baleiras das máscaras escuras e os coloridos ollos das máscaras feitas con material reciclado. Esta lexión de faces de Otizón non para de medrar e de plasmar estados de ánimo que deberíamos expresar con máis frecuencia da que o facemos. Varias das que colgan das paredes de Vaina xa están vendidas, pero igual chegades a tempo para atopar unha coa que vos identifiquedes e que vos viría ben ter na casa. Bulide, que voan!

“20:23”, exposición de Begoña García-Alén na galería Grelería

O venres 12 de maio ás 19:30 inaugurouse “20:23”, unha exposición de Begoña García-Alén na Galería Grelería, na Coruña. A segunda recensión do blog -a de Apoio Mutuo- pertence a outra exposición desta galería, polo que nesta ocasión non falarei moito do espazo, coa fin de evitar repetirme. O que si considero importante recalcar é que pese a que pasaron case dous meses entre ambas inauguracións, o ambente foi igual de cálido, acolledor e inspirador nas dúas, con máis luz no exterior grazas á primavera pero coa mesma boa vibra independentemente do mes.

Begoña García-Alén é unha pontevedresa que estudou Belas Artes en Pontevedra e continuou a súa formación en Londres, na Universidade de Kingston. Ao seu regreso publicou os seus primeiros traballos. Hai case unha década disto, e neste tempo ten ilustrado para Libros Walden, Terranova, Blackie Books, Solo Magazine, Diari ARA e CentroCentro, e colaborado con editoriais como Fosfatina e Apa-Apa, ademais de crear xunto a Andrés Magán un proxecto editorial propio chamado NL Ediciones. Hai dous anos publicou “Adeus Amigos”, cómic galardoado co premio Castelao de Banda Deseñada da Deputación Provincial da Coruña e posteriormente traducido ao castelán.

Julia Lago, fundadora da Grelería e comisaria desta exposición, indica que Begoña destaca no panorama da autoedición participando en fanzines de modo individual e colectivo. O proxecto “20:23” foi creado expresamente para esta exposición, e incluía a presentación do fanzine homónimo impreso en risografía. “20:23” é un exercicio creativo que consiste en partir dunha imaxe de serigrafía e facer un cómic a partir dela, sacando a idea a partir do técnico.

Tiven a sorte de falar con Begoña do seu traballo e de que a miña irmá -que viu conmigo á inauguración- me agasallara o fanzine, que conservo con moito cariño e ao que botei varias olladas ao longo desta semana. Begoña transmite a mesma serenidade que os seus debuxos, que adoitan estar relacionados co cotiá. Contoume que leva un tempo traballando nun proxecto grande, un libro, e que no camiño saíron pequenas historias como “o soño do escultor” (outro dos seus fanzines) ou “20:23”, que segue esa mesma liña temática.

“20:23” é un paseo en branco e negro ao longo de corenta e dúas viñetas recollidas nunhas tapas con toques de verde. O uso do verde ten que ver coas cores da risografía, pero non podo evitar pensar que tamén entran en xogo a súa condición de “cor esperanza” e de cor asociada coa natureza, como a dos parques polos que pasea a protagonista da historia. Cun estilo moi sinxelo e pouco recargado, empregando liñas finas e seguras, a artista captura momentos que parecen ao tempo conxelados e cargados de movemento. A protagonista observa o mundo e nós observamos como se despraza por el, sen poder interactuar nunca con ela e preguntarlle o que pensa de todo aquilo co que se atopa. O resultado é unha sensación de invasión da intimidade allea, acompañada por unha chea de incógnitas sobre todo o contexto desa vida da que só chegamos a ver unha saída cuxo motivo, duración e destino descoñecemos en todo momento.

Nas paredes da Grelería colgan cinco imaxes pertencentes a este itinerario: a protagonista baixando á rúa, as escaleiras do interior do edificio, as árbores do parque polo que camiña, o farol do que pende unha papeleira a unha racha de vento de distancia do chan, os muros que se ven ao outro lado da rúa. Todas as imaxes pertencen ao fanzine pero aparecen aquí disociadas, separadas as unhas das outras: por un lado temos as escaleiras e por outro á protagonista baixando sobre o fondo branco, ignorando que non pode descender ata que as imaxes non se superpoñan.

A exposición é pequena pero non por iso menos evocadora: con apenas cinco debuxos a artista consegue xerar unha gran curiosidade no espectador, desexoso de coñecer máis sobre esta historia tan enigmática e ao tempo común. O fanzine sacia brevemente esa curiosidade, que axiña volve a demandar máis información, provocando que ir a unha exposición de Begoña faga que necesites que publique ese libro para pasear entre as súas follas e ver as escenas que suceden fóra capturadas no papel. Estou desexando ver como se vai desenvolvendo todo, feliz de ter descuberto a esta artista ata agora descoñecida para min, e segura de que aínda me quedan bastantes olladas que botar ao exemplar de “20:23” que teño na casa. Anímovos fortemente a achegarvos á Grelería a ver a expo e todas as cousas que ten que ofrecer. Cada vez estou máis convencida de que esta galería está nun espazo tan reducido porque se fora máis grande ninguén sairía nunca de alí.

Presentación de “Rojo” en Sarao Studio

A recensión de hoxe é un pouco diferente, porque a exposición á que fai referencia xa non se pode visitar. Pero que non cunda o pánico, podedes desfrutala doutra maneira bastante especial, máis íntima e sen data de caducidade. Cóntovos axiña, primeiro, comecemos polo principio. O pasado venres 5 de maio Sandra Rego e Marta Waterme presentaron “Rojo” en Sarao Studio acompañadas de Raquel Villanueva, que fixo de entrevistadora e moderadora. As tres mulleres falaron de opresión e liberación, de amizade e acompañamento, da arte como medio de expresión identitaria e da importancia da visibilidade. Foi un evento cargado de boa enerxía, de creatividade e de ganas de mellorar o mundo.

Escenario da presentación en Sarao Studio (foto propia)

Sarao é unha galería que abriu a finais de marzo en Ferrol cun proxecto tan único como necesario na comarca galega. Laura Freire e Néstor da Silva teñen tan claros os seus ideais respecto ao mundo da arte que alugaron un espazo comercial nunha das rúas principais da cidade e o converteron nun espazo creativo, que funciona ao tempo como galería, coworking e centro cultural. Conscientes do elitismo que rodea ao mundo artístico e asqueados por el, decidiron dar voz a tódolos artistas, novos ou asentados, hiperrealistas ou abstractos, visuais ou sonoros. O resultado é unha gran bocanada de aire fresco para a cidade marítima, unha gran ilusión para todos os involucrados e unha agradable sorpresa para os que pasan por diante do local e se animan a entrar a formar parte do sarao.

Non existía un lugar mellor para presentar “Rojo”, e non había un proxecto mellor para inaugurar as presentacións de libros en Sarao. A mesma paixón creativa que moveu a Laura e Néstor, xuntou a Sandra e Marta. A primeira é unha xornalista ferrolana e a segunda unha ilustradora catalá; ambas estaban destinadas a coñecerse e vivir a amizade tan pura que as une, unidas por ese fío vermello que as abraza e que da cor e nome ao seu proxecto en común.

Ilustración de Marta Waterme para “Rojo”, recuperada de https://libros.com/crowdfunding/rojo/

En xullo do 2021 “Rojo” foi a súa primeira exposición conxunta, na Casa Sagnier de Barcelona. Da cidade natal de Marta pasou á de Sandra, e en setembro dese mesmo ano “Rojo” era a súa exposición conxunta no Torrente Ballester. A mostra estaba composta por unha serie de ilustracións acompañadas de poemas. Estas parellas eran o resultado dun exercicio creativo no que as artistas escolleron unha decena de conceptos que para elas representan a experiencia feminina, sobre os que traballaron como mellor saben: Marta plasmounos en imaxes e Sandra en palabras.

As exposicións en Barcelona e Ferrol deixaron claro que as dúas voces detrás de “Rojo” representaban a miles, que as experiencias persoais destas dúas mulleres foran vividas por moitas outras; que eses medos, soños e dores son sentidos por unha lexión. Postas a escribir do que non se fala e a ilustrar o que se oculta, Sandra e Marta converteron a exposición nun poemario, dez conceptos en setenta e seis páxinas e unha cor nun himno.

O pasado venres presentábano en Sarao con orgullo, alegría e moita emoción. Na esquina detrás da mesa desde a que falaban do proxecto, as ilustracións de Marta -principalmente pintadas con acuarela pero tamén con toques de acrílico, grafito e pastel- colgaban das paredes. No resto da galería a xente atendía sentada nas cadeiras, nas escaleiras e nas repisas. As últimas persoas en chegar atendían de pé desde a entrada, escoitando as palabras das artistas, rindo coas súas anécdotas e asentindo coas súas reivindicacións. Foi unha presentación íntima e sinxela que fundiu a tódalas participantes nun abrazo invisible, poñendo á amizade e a sororidade en primeira liña e empequenecendo en voz alta a eses monstros que crecen no silencio, como a culpa ou a ansiedade.

Os orixinais de Marta xa non poden visitarse en Sarao, a exposición durou o que a presentación do libro. Afortunadamente, podedes ver esas ilustracións, ler eses poemas e apoiar a esas artistas mercando o seu poemario. Deixaron cinco exemplares na galería, firmados por elas e acompañados dun marcapáxinas artesanal feito con moito agarimo e bo facer polas hábiles mans da nai de Sandra. “Rojo” custa vinte euros e acompaña, abraza, alenta e remove. Non volo perdades.